درد شانه ممکن است به دلیل آرتروز، شانه یخزده، بورسیت یا تاندونیت ایجاد شود و حرکت دست را محدود کند. بسیاری از موارد بدون جراحی قابل کنترلاند و تزریق داخل مفصل یا اطراف آن میتواند التهاب و درد را کاهش دهد تا توانبخشی آسانتر آغاز شود. در این مقاله به بررسی جامع و روشهای نوین در خصوص تزریق مفصل شانه میردازیم.
اگر درد شما با استراحت یا دارو بهتر نشده است، تشخیص دقیق اهمیت دارد. برای مشاوره رایگان با پزشکان کلینیک ارتوپدی سامان، فرم پایین صفحه را تکمیل کنید.
همهچیز درباره تزریق مفصل شانه، انواع درمان مشکلات شانه
تزریق شانه چیست؟
تزریق شانه یک اقدام پزشکی و درمانی کمتهاجمی است که در آن دارو یا مواد ترمیمکننده مستقیماً به مفصل یا بافتهای نرم اطراف آن وارد میشود. این روش با هدف کاهش مستقیم التهاب موضعی، تسکین درد و بهبود دامنه حرکتی شانه انجام میگیرد تا بیمار بتواند بدون درد شدید، فعالیتهای روزانه و تمرینهای فیزیوتراپی خود را از سر بگیرد.
محل تزریق بر اساس معاینه فیزیکی و آزمایشهای تشخیصی تعیین میشود. پزشک ممکن است تزریق را به داخل مفصل اصلی (گلنوهومرال)، فضای سابآکرومیال، بورس یا غلاف تاندون انجام دهد. هرکدام از این فضاها نقش متفاوتی در بیومکانیک شانه دارند و تزریق اشتباه در بافت غیرهدف میتواند اثربخشی درمان را کاهش دهد یا به بافتهای سالم آسیب بزند.
این روش علاوه بر درمان، کاربرد تشخیصی نیز دارد. زمانی که منشأ دقیق درد مشخص نیست، تزریق مقدار کمی ماده بیحسکننده موضعی به پزشک کمک میکند تا متوجه شود آیا درد از داخل مفصل شانه منشأ میگیرد یا علت دیگری مانند مشکلات گردن دارد.
چه زمانی تزریق مفصل شانه توصیه میشود؟
پزشک ارتوپد معمولاً زمانی تزریق مفصل شانه را پیشنهاد میکند که روشهای حمایتی و غیرتهاجمی مانند داروهای ضدالتهاب خوراکی، استراحت و کمپرس یخ نتوانسته باشند درد بیمار را در یک بازه زمانی مشخص کنترل کنند. این تزریقها یک راهکار واسطه بین درمانهای دارویی ساده و جراحی هستند.
شرایط متعددی وجود دارد که در آنها تزریق میتواند به بهبود وضعیت بیمار کمک کند. به طور کلی، بروز علائم زیر در شانه بیمار نشاندهنده زمان مناسب برای ارزیابی جهت تزریق است.
- درد شدیدی که مانع خواب راحت شبانه یا انجام فعالیتهای ساده روزانه میشود.
- التهاب و تورم شدید مفصل که دامنه حرکتی دست را به طور جدی محدود کرده است.
- عدم امکان انجام تمرینهای کششی فیزیوتراپی به دلیل درد شدید در هنگام حرکت دست.
تزریق شانه برای چه بیماریهایی کاربرد دارد؟
تزریق شانه در شانه یخزده
شانه یخزده یا کپسولیت چسبنده زمانی رخ میدهد که کپسول دربرگیرنده مفصل شانه دچار التهاب، ضخیمشدن و سفتشدن شدید شود. این وضعیت باعث خشکی شدید مفصل و درد زیاد هنگام تلاش برای حرکت دادن دست میشود. درمان این بیماری در مراحل اولیه بسیار مهم است.
تزریق کورتون به داخل کپسول مفصلی در مراحل حاد شانه یخزده میتواند التهاب کپسول را کاهش داده و شدت درد شبانه را کم کند. این کاهش درد به بیمار اجازه میدهد تمرینهای کششی فیزیوتراپی را که برای باز کردن کپسول مفصل ضروری هستند، با تحمل بیشتری انجام دهد.
تزریق برای بورسیت و التهاب اطراف شانه
بورسها کیسههای کوچک حاوی مایع هستند که به عنوان بالشتک بین استخوانها، تاندونها و عضلات اطراف شانه عمل میکنند تا از اصطکاک آنها جلوگیری شود. بورسیت به معنای التهاب این کیسهها است که معمولاً به دلیل حرکات تکراری یا آسیبهای جزئی ایجاد میشود.
تزریق مستقیم داروی ضدالتهاب به داخل بورس ملتهب (معمولاً بورس سابآکرومیال) میتواند به سرعت درد و تورم موضعی را برطرف کند. این اقدام معمولاً تحت عنوان تزریق فضای اطراف مفصل انجام میشود و با تزریق داخل مفصل اصلی متفاوت است.
تزریق شانه برای التهاب تاندون و روتاتورکاف
تاندونهای روتاتورکاف گروهی از بافتهای اتصالی هستند که مفصل شانه را در جای خود نگه میدارند. التهاب این تاندونها (تاندونیت) یا آسیبهای جزئی آنها باعث درد در بخش جلویی یا بیرونی شانه میشود که هنگام بالا بردن دست تشدید میگردد.
تزریق در غلاف تاندون یا فضای اطراف آن با استفاده از مواد ضدالتهاب یا بازسازیکننده انجام میشود. در این موارد باید دقت شود که دارو مستقیماً به داخل خود بافت تاندون تزریق نشود، زیرا کورتونها میتوانند باعث تضعیف و پارگی تاندون آسیبدیده شوند. در صورتی که آسیب تاندون بسیار شدید یا پارگی کامل باشد، درمانهای غیرجراحی پاسخگو نبوده و بیمار ممکن است به عمل جراحی پارگی تاندون شانه نیاز پیدا کند.
تزریق مفصل شانه برای آرتروز
آرتروز یا ساییدگی مفصل شانه به دلیل از بین رفتن تدریجی غضروف محافظ انتهای استخوانها رخ میدهد. این فرآیند باعث ساییده شدن استخوانها روی یکدیگر، درد مزمن، صدا دادن مفصل هنگام حرکت و خشکی شدید شانه در صبحگاه میشود.
برای کاهش درد و بهبود کیفیت زندگی بیماران مبتلا به آرتروز خفیف تا متوسط، تزریق هیالورونیک اسید (ژل) یا کورتون به داخل مفصل گلنوهومرال تجویز میشود. این مواد به روانکاری حرکت مفصل و کاهش التهاب ناشی از ساییدگی کمک میکنند تا روند پیشرفت بیماری کندتر شود.
تزریق برای سندرم گیرافتادگی شانه
سندرم گیرافتادگی زمانی اتفاق میافتد که تاندونهای روتاتورکاف در فضای باریک زیر آکرومیون (برآمدگی استخوانی شانه) تحت فشار قرار گرفته و ملتهب شوند. این مشکل باعث درد شدید هنگام بالا آوردن دست تا زاویه ۹۰ درجه میشود.
تزریق کورتیکواستروئید به فضای سابآکرومیال میتواند تورم تاندون و بورس ملتهب را کاهش دهد. با کم شدن حجم بافتهای ملتهب، فشار در این فضای باریک کاهش یافته و گیر افتادگی برطرف میشود تا بیمار بتواند ورزشهای اصلاحی را آغاز کند.
انواع روشهای تزریق شانه
پزشک متخصص بر اساس نوع بیماری، سن، میزان فعالیت و سوابق پزشکی بیمار، مناسبترین ماده درمانی را برای تزریق انتخاب میکند. تفاوت روشها در جدول زیر خلاصه شده است:
مقایسه روشهای رایج تزریق شانه
| روش تزریق | هدف اصلی | شروع اثر | میزان ماندگاری معمول |
|---|---|---|---|
| کورتون (کورتیکواستروئید) | کاهش سریع التهاب و تسکین درد | معمولاً طی چند روز | حدود ۴ تا ۱۲ هفته، بسته به شرایط بیمار |
| ژل (هیالورونیک اسید) | کمک به روانکاری مفصل و کاهش اصطکاک | معمولاً طی ۲ تا ۴ هفته | حدود ۶ تا ۱۲ ماه، با توجه به نوع فرآورده و شرایط بیمار |
| پیآرپی (PRP) | کمک به روند ترمیم بافت و تعدیل التهاب | معمولاً طی چند هفته | متغیر و وابسته به نوع آسیب و شرایط فرد |
| ازنتراپی (گاز ازن) | هدفگذاری کاهش التهاب و درد موضعی | زمان شروع اثر متغیر | شواهد درباره میزان و مدت ماندگاری محدود و متغیر است |
تزریق کورتون در مفصل شانه
کورتیکتهب شوند. این مشکل باعث درد شدید هنگام بالا آوردن دست تا زاویه ۹۰ درجه میشود.
تزریق کورتیکواستروئید به فضای سابآکرومیال میتواند تورم تاندون و بورس ملتهب را کاهش دهد. با کم شدن حجم بافتهای ملتهب، فشار در این فضای باریک کاهش یافته و گیر افتادگی برطرف میشود تا بیمار بتواند ورزشهای اصلاحی را آغاز کند.
انواع روشهای تزریق شانه
پزشک متخصص بر اساس نوع بیماری، سن، میزان فعالیت و سوابق پزشکی بیمار، مناسبترین ماده درمانی را برای تزریق انتخاب میکند. تفاوت روشها در جدول زیر خلاصه شده است:
| روش تزریق | هدف اصلی | شروع اثر | میزان ماندگاری معمول |
|---|---|---|---|
| کورتون (کورتیکواستروئید) | کاهش سریع التهاب و تسکین درد | ۲ تا ۵ روز | حدود ۴ تا ۱۲ هفته |
| ژل (هیالورونیک اسید) | روانکاری مفصل و کاهش اصطکاک | ۲ تا ۴ هفته | حدود ۶ تا ۱۲ ماه |
| پیآرپی (PRP) | کمک به ترمیم بافت و تحریک فرایندهای ترمیمی | ۴ تا ۶ هفته | متغیر و وابسته به نوع و شدت آسیب |
| ازنتراپی (گاز ازن) | کمک به کاهش التهاب و درد موضعی | حدود ۱ تا ۲ هفته | متغیر و وابسته به شرایط بیمار |
تزریق کورتون در مفصل شانه
کورتیکواستروئیدها یا کورتونها داروهای ضدالتهابی بسیار قوی هستند. هنگامی که کورتون به شانه تزریق میشود، پاسخ ایمنی موضعی را سرکوب کرده و ترشح مواد شیمیایی التهابزا را متوقف میکند که منجر به کاهش سریع درد و تورم میشود.
داروهای رایج در این دسته شامل متیل پردنیزولون (دپومدرول) و بتامتازون هستند پلاکتها که حاوی فاکتورهای رشد و ترمیمکننده بافتی هستند، تغلیظ شوند. سپس این پلاسمای غنیشده به محل آسیب در شانه تزریق میشود.
هدف از انجام این تزریق، فعالسازی فرآیند طبیعی ترمیم بافتهای آسیبدیده مانند پارگیهای جزئی تاندون روتاتورکاف یا التهابهای مزمن است. دوره بهبودی با این روش تدریجی است، زیرا بافتها برای بازسازی به زمان نیاز دارند. این روش بر خلاف کورتون، سیستم ایمنی را سرکوب نمیکند بلکه فعالیتهای ترمیمی بدن را تحریک مینماید.
تزریق ازن در شانه
ازنتراپی مفصل شانه شامل تزریق مخلوطی از گاز اکسیژن و ازن پزشکی به بافتهای آسیبدیده است. گاز ازن به عنوان یک عامل اکسیدکننده ملایم عمل میکند که میتواند جریان خون موضعی را افزایش داده، اکسیژنرسانی به بافتها را بهبود بخشد و برخی مسیرهای التهابی را مسدود کند.
تزریق ازن معمولاً عوارض کمتری نسبت به کورتون دارد و در مواردی که بیمار محدودیت مصرف کورتون دارد (مانند بیماران دیابتی) ممکن است بررسی شود. با این حال، اثربخشی این روش در مقایسه با روشهای استاندارد همچنان نیازمند بررسیهای بالینی بیشتری است.
تزریق داروی بیحسکننده به شانه
تزریق داروهای بیحسکننده موضعی مانند لیدوکائین یا بوپیوکائین با دو هدف انجام میشود. هدف اول کاهش درد موقت بیمار در زمان انجام تزریقهای اصلی (مانند کورتون یا ژل) است. هدف دوم، استفاده از آن به عنوان ابزاری تشخیصی است تا مشخص شود آیا منشأ اصلی درد در ساختار شانه قرار دارد یا خیر.
تزریق در کدام قسمت انجام میشود؟
تزریق شانه بسته به نوع بیماری در فضاهای مختلفی انجام میشود. ساختار آناتومیک شانه دارای نقاط حساسی است که پزشک باید آنها را هدف قرار دهد
- مفصل گلنوهومرال: مفصل اصلی توپ و کاسه شانه است که تزریق در آن معمولاً برای درمان آرتروز و شانه یخزده انجام میشود.
- فضای سابآکرومیال: فضای باریک زیر استخوان بالای شانه که تاندونهای روتاتورکاف و بورس سابدلتوئید در آن قرار دارند؛ تزریق در این بخش برای درمان بورسیت و سندرم گیرافتادگی کاربرد دارد.
- مفصل آکرومیوکلاویکولار (AC): مفصل کوچکی در بالای شانه که محل اتصال ترقوه به کتف است و تزریق در آن برای آرتروز این مفصل انجام میشود.
- غلاف تاندون دوسر بازویی: شیاری در جلوی شانه که تاندون دوسر از آن عبور میکند و تزریق در غلاف آن برای درمان تاندونیت شدید دوسر بازویی کاربرد دارد.
تزریق شانه چگونه انجام میشود؟
مراحل انجام تزریق در مطب یا کلینیک معمولاً کوتاه و ساده است. بیمار روی صندلی مینشیند یا در وضعیت خوابیده قرار میگیرد. پزشک ابتدا شانه را معاینه کرده و نقطه ورود سوزن را روی پوست مشخص میکند. سپس ناحیه موردنظر کاملاً ضدعفونی شده و در صورت لزوم از اسپری بیحسکننده یا تزریق موضعی لیدوکائین برای کاهش درد ورود سوزن استفاده میشود. در نهایت، دارو با سرنگ مناسب به آرامی در محل هدف تزریق شده و پانسمان کوچکی روی پوست قرار میگیرد.
تزریق مفصل شانه با هدایت سونوگرافی
استفاده از دستگاه سونوگرافی عضلانی-اسکلتی در حین تزریق، دقت کار را به شدت افزایش میدهد. در روشهای سنتی (تزریق کورکورانه یا بالینی)، پزشک بر اساس لمس نشانههای استخوانی سوزن را وارد میکند که ممکن است درصد خطای مشخصی داشته باشد. اما با هدایت سونوگرافی، پزشک تصویر زنده تاندونها، عروق، اعصاب و فضای مفصل را روی نمایشگر مشاهده کرده و سوزن را دقیقاً به نقطه هدف هدایت میکند تا دارو در بافت نامناسب تخلیه نشود.
فیلم تزریق در مفصل شانه
مشاهده فرآیند تزریق به صورت تصویری میتواند از اضطراب بیماران بکاهد. در بخش رسانهای سایت، فیلم تزریق در مفصل شانه قرار داده شده است که نحوه کار پزشک با دستگاه سونوگرافی، نحوه آمادهسازی پوست و تزریق بدون درد دارو را نمایش میدهد تا بیماران پیش از مراجعه، با مراحل استریل و ایمن این کار به طور کامل آشنا شوند.
مراقبتهای قبل و بعد از تزریق شانه
برای دریافت بهترین نتیجه و به حداقل رساندن عوارض احتمالی، رعایت برخی نکات پیش از مراجعه و پس از انجام تزریق ضروری است. رعایت توصیههای زیر به بهبودی سریعتر شما کمک خواهد کرد:
| مرحله | اقدامات و مراقبتهای ضروری بیمار |
|---|---|
| قبل از تزریق | پزشک را درباره مصرف داروهای ضدانعقاد یا ضدپلاکت مانند وارفارین و آسپرین، ابتلا به دیابت، وجود عفونت فعال و بارداری مطلع کنید. |
| ۲۴ تا ۴۸ ساعت اول | به بازو استراحت دهید و از بلند کردن اجسام سنگین، رانندگی طولانیمدت و انجام حرکات تکراری با شانه خودداری کنید. |
| کنترل درد موقت | در روز اول، برای کاهش درد و سوزش موضعی میتوانید کمپرس سرد را به مدت ۱۰ تا ۱۵ دقیقه روی محل تزریق قرار دهید. |
| رعایت بهداشت | محل تزریق را تمیز و خشک نگه دارید و تا ۲۴ ساعت پس از تزریق از استخر، جکوزی و حمام داغ خودداری کنید. |
عوارض تزریق مفصل شانه چیست؟
تزریق به مفصل شانه اگر توسط پزشک متخصص و در شرایط استریل انجام شود، روشی بسیار ایمن و کمعارضه است. با این حال، بروز برخی عوارض جانبی موقت دور از انتظار نیست. شایعترین عارضه، بروز درد و سوزش موقت در محل تزریق طی ۲۴ تا ۴۸ ساعت اول است که به دلیل ورود سوزن و تجمع حجم دارو در فضای مفصل رخ میدهد و به آن واکنش کورتون (Flare-up) نیز میگویند.
در تزریق کورتون، ممکن است عوارض سیستمیک موقتی مانند افزایش سطح قند خون (بهویژه در بیماران دیابتی) یا قرمزی و برافروختگی صورت رخ دهد. عوارض موضعی دیگر شامل تحلیل رفتن بافت چربی زیرپوستی یا تغییر رنگ پوست در محل تزریق است. عارضه بسیار نادر اما جدی، عفونت مفصل است که علائم آن شامل تب، قربانی شدن حرکت، تورم شدید و ترشح چرک از محل تزریق است و نیاز به ارزیابی فوری پزشکی دارد.
ماندگاری اثر تزریق شانه چقدر است؟
مدت زمان تسکین درد پس از تزریق شانه به شدت آسیب، نوع ماده تزریقشده و سبک زندگی بیمار پس از درمان بستگی دارد. تزریق کورتون معمولاً در عرض چند روز درد را به شدت کاهش میدهد، اما ماندگاری اثر آن معمولاً بین ۱ تا ۳ ماه است. در مقابل، تزریق ژل (اسید هیالورونیک) ممکن است دیرتر اثر کند، اما پایداری اثر آن معمولاً طولانیتر بوده و بین ۶ ماه تا یک سال دوام دارد.
باید توجه داشت که تزریقها معمولاً به عنوان یک پنجره درمانی عمل میکنند. تسکین درد ناشی از تزریق به بیمار فرصت میدهد تا با انجام فیزیوتراپی و تقویت عضلات روتاتورکاف، بیومکانیک شانه خود را اصلاح کند. اگر علت اصلی درد (مانند ضعف شدید عضلانی یا الگوهای حرکتی غلط) اصلاح نشود، احتمال بازگشت درد پس از اتمام اثر دارو بسیار زیاد خواهد بود.
هزینه تزریق شانه چقدر است؟
هزینه انجام تزریق شانه برای همه بیماران یکسان نیست و به عوامل متعددی بستگی دارد. تعیین هزینه دقیق نیازمند معاینه اولیه و مشخص شدن طرح درمانی است. پارامترهای زیر بر هزینه نهایی تأثیرگذار هستند.
- نوع ماده تزریقی: هزینه داروهای کورتونی با هزینههای تهیه ژلهای مفصلی باکیفیت یا کیتهای تخصصی تهیه PRP تفاوت چشمگیری دارد.
- استفاده از تجهیزات جانبی: انجام تزریق در مطب به روش سنتی ارزانتر از انجام تزریق تحت هدایت مستقیم دستگاه سونوگرافی است.
- تخصص پزشک و محل درمان: تعرفه خدمات پزشکان فوقتخصص و جراحان شانه و هزینههای کلینیکهای تخصصی ارتوپدی بر اساس استانداردهای درمانی محاسبه میشود.
آیا تزریق شانه جایگزین جراحی است؟
تزریق شانه یک درمان کمتهاجمی عالی برای مراحل خفیف تا متوسط بیماریها است و میتواند در بسیاری از موارد نیاز به جراحی را سالها به تأخیر بیندازد یا کاملاً مرتفع کند. با این حال، تزریق یک درمان معجزهآسا برای تمام مشکلات ساختاری شانه نیست.
در مواردی که آسیب شدید فیزیکی وجود دارد، مانند آرتروزهای پیشرفته که در آنها مفصل کاملاً تخریب شده است، تزریق کورتون یا ژل تنها اثری موقت و ناچیز خواهد داشت. در چنین شرایطی، جراح ارتوپد ممکن است انجام عمل جراحی مفصل شانه را برای تعویض مفصل یا بازسازی ساختار آن پیشنهاد دهد تا بیمار بتواند عملکرد طبیعی دست خود را بازیابد. تصمیمگیری نهایی همواره بر اساس تطابق علائم بالینی بیمار با یافتههای تصویربرداری انجام میشود.
سوالات متداول درباره تزریق شانه
آیا تزریق شانه درد دارد؟
ورود سوزن به شانه با درد و سوزش خفیفی همراه است که مشابه سایر تزریقهای عضلانی است. با این حال، استفاده از مواد بیحسکننده موضعی توسط پزشک و انجام تزریق تحت هدایت سونوگرافی باعث میشود درد در حین کار به حداقل برسد.
تزریق کورتون به مفصل شانه خطرناک است؟
تزریق کورتون اگر در فواصل زمانی مناسب (معمولاً حداکثر ۳ تا ۴ بار در سال) و توسط پزشک متخصص انجام شود، روشی کاملاً ایمن است. تزریق بیش از حد یا فواصل بسیار کوتاه میتواند به غضروف و تاندونها آسیب برساند.
تزریق ژل بهتر است یا PRP شانه؟
این دو روش کاربردهای متفاوتی دارند. ژل هیالورونیک اسید به عنوان روانکننده عمدتاً برای درمان خشکی و ساییدگی ناشی از آرتروز استفاده میشود، در حالی که PRP حاوی فاکتورهای رشد است و بیشتر برای کمک به ترمیم آسیبهای تاندونی و پارگیهای جزئی به کار میرود.
بعد از تزریق شانه میتوان رانندگی کرد؟
بهتر است در روز تزریق از رانندگی خودداری کنید، بهخصوص اگر از داروهای بیحسکننده موضعی همراه با تزریق اصلی استفاده شده باشد، زیرا ممکن است دست شما برای چند ساعت دچار ضعف خفیف یا کاهش هماهنگی حرکتی شود.
آیا بعد از تزریق شانه فیزیوتراپی لازم است؟
بله، در اکثر موارد تزریق تنها درد را کاهش میدهد تا بیمار بتواند تمرینهای توانبخشی را آغاز کند. تقویت عضلات اطراف شانه از طریق فیزیوتراپی برای جلوگیری از بازگشت مجدد درد و درمان ریشهای مشکل الزامی است.
